UX(User Experience) ve UI(User Interface Nedir konulu yazımızda sizler için bu iki İngilizce kavramı açıklamaya ve konuya dair ayrıntılara değinerek yeterli bilgiyi sunmaya çalışacağız. Tasarım dünyasının iki önemli terimi olan User Experience ve User interface tanımlamalarını anlamak için kullanım alanları ve hangi alanlarda kullanıldığına da yer vererek yazımızın önemli bir kaynak olması için gereken tüm bilgileri içermesi sağlamak istiyoruz. Bu nedenle ilk kavramımız olan UX User Experience nedir başlığıyla başlayarak ardından ux design nedir ve kullanıcı deneyimi tasarımı gibi ayrıntılarla devam edeceğiz.
UX(User Experience) Nedir?
UX User Experience tanımının kısaltması olup Türkçe olarak da Kullanıcı Deneyimi anlamına geliyor. Peki kullanıcı deneyimi nedir diye merak eden okuyucularımız için de kavramı kısaca açıklamaya çalışalım. İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla hayatımıza daha çok dahil olan bir terim olan User Experience yani UX kullanıcının kullanımdan kaynaklı deneyiminden doğan duyguyu davranışa dökme şeklidir diye tanımlayabiliriz. Herhangi bir ürünün kullanıcı deneyimi açısından değerlendirilerek tasarım aşamasında kullanıcı odaklı tasarlanmasına imkan sunan bu kavram 21. yüzyılda artık başarı sağlamanın da püf noktası olarak görülüyor. UX temelli tasarlanmış olan ürünleri tarif etmek için de ux design yani ux tasarım terimi kullanılıyor.
Daha ayrıntılı ele almak için UX Design (Kullanıcı Deneyimi Tasarımı) Nedir? Konusunu yeni bir başlığa taşıyarak devam edelim…
UX Design (Kullanıcı Deneyimi Tasarımı) Nedir?
Kullanıcı Deneyimi Tasarımı yani UX (User Experience) Design, geliştirilen ürünün veya hizmetin, kullanıcı tarafında yarattığı deneyimi ön plana alarak yapılan tasarım işidir. Yani son kullanıcıların tercih ve beklentilerini değerlendirerek, onlar için en kullanışlı hizmet ve ürünleri verimli fonksiyonla birleştirerek kullanıma hazır hale getirmeyi ifade eden tasarım sürecidir. Süreç içinde piyasaya sunulacak ürünlerin, kullanıcıda nasıl bir his ve duygu bıraktığı ve sonucun beklentiyi karşılayıp karşılamadığı ölçülerek tasarım sürecinde olası olumsuzlukları ortadan kaldırmak gibi adımlar yer alıyor. İşletme ve markaların, bu süreçten geçmemiş ürünlerle başarıyı yakalama olasılıkları, UX Design süreciyle üretilen ürünlere nazaran daha zor ihtimaldir.
Kullanıcı Deneyimini Tasarımı Hangi Alanlarda Kullanılır?
Örneğin kendi zevkinize göre dizayn ettiğiniz bir mutfaktaki olumsuzlukları ancak kullanmaya başladığınız zaman fark edebilirsiniz. İlk bakışta muhteşem bir tasarıma imza atmış olabilirsiniz ancak kullanıcı olarak yaşayacağınız deneyim bundan çok farklı olabilir. Başka bir kapağa denk geldiği için açılmayan çekmece, lavaboya uzak konumlandığı için bulaşıkların yerleştirilmesini zorlaştıran bulaşık makinesi, ters tarafta kalan ışık yüzünden yetersiz aydınlatma gibi sorunlar deneyimle alakalı süreçler olarak fikrinizi değiştirecek ihtimallerden sadece birkaçı olabilir.
İşte UX tasarımcısının amacı kullanıcı için en başarılı, en ilgili, kullanımı en kolay ve çok yönlü deneyimleri tespit etmektir. Bir anlamda şirket beklentisiyle müşteri beklentisini kıyaslayarak deneyimin gerekli sonucu vermesini hedeflerler ve bu süreç tasarımın konusundan sonucuna kadar böyle devam eder.
Veya aldığınız bir arabada tasarım süreci UX tasarım sürecine uygun yapıldıysa bu size büyük avantaj sunar. Araç içindeki konforunuzdan sürüş sırasındaki deneyiminize kadar pek çok ayrıntı önceden denenerek olumsuzluklar test edilmiştir. Ve en ideal şekilde tasarım sonlandığı için memnuniyetinizin de yüksek olması olasıdır. Günümüzde en çok tercih edilen hizmetler ulaşım kolaylığı da düşünüldüğünde dijital olanlar. Bu nedenle Kullanıcı Deneyimi Tasarımı genellikle yazılım hizmetlerinde ve bu alandaki geliştirmelerde karşımıza çıkıyor olsa da hemen her alanda kullanılabilir önemli bir tasarım çeşidi olduğunu söylemek gerekiyor. Bu nedenle konuyu UI User Interface terimiyle birlikte yorumlamak gerekiyor. Gelin şimdi de UI yani Kullanıcı Arayüzü nedir ona göz atalım.
User Interface (UI) Nedir?
İngilizce User Interface teriminin kısaltması olan ui Türkçe Kullanıcı Arayüzü anlamına geliyor. Özellikle internet sitelerinin veya dijital platformların kullanıcıların gezinebildiği alanları ve bu noktalarda yaşadıkları deneyimleri ifade eder. Kullanıcı arayüzü ui nedir daha net bir şekilde ifade etmek gerekirse herhangi bir yazılım ya da dijital platform üzerinde kullanıcının görebildiği, erişebildiği her şeydir. Ve Sıklıkla UX ile karıştırılabilmektedir.
Genel olarak bilgisayarların ekranlarında, akıllı cihazlarda yani telefon ve tabletlerde kullanılan ve bu cihazları kullanmamızı sağlayan birimler kullanıcı ara yüzü olarak tarif edilebilir. Ancak burada ifade edilen şey, işin geliştirilebilen özellikleri ve tasarım kısmıdır. Fiziksel olarak dokunduğumuz tuş veya ikonlar değil, onların tasarımdaki yerleridir.
Ui Design( Kullanıcı Arayüzü Tasarımı) Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Kullanıcı arayüzü olarak bilinen UI yani user interface, kullanıcı tercihlerini tahmin etmeyi ve bu tercihlerin yer aldığı arayüzü ifade ediyor. Ui Design adıyla ifade edilen terim ise Kullanıcı Aratüzü Tasarımı anlamına gelmekte olup bu alanın en iyi şekilde planlanıp hazırlanmasını sağlamayı ifade ediyor. Arayüz, internet siteleri ve dijital platformların kullanıcı tarafından ulaşılan ilk noktası olduğu için bu kısmın tasarımında özellikle dikkatli olunması ve kullanıcı deneyiminin ön planda tutulması öneriliyor. Bu sayede, kullanıcı deneyiminden keyif alarak sitenizde daha uzun süre takılabilir, ilgisini çeken ayrıntılarla vakit geçirerek sitenizle etkileşim içinde kalabilir.
Kullanıcılar arayüzleri kullanırken bilgi almak, form doldurmak, oyun oynamak gibi sebepler sahip olabilirler. Ancak bütün bunların yapılması aşamasında, kullanıcıyı bu hizmetle ilgilenmeye ikna eden şeylerin başında tasarım ve kolay kullanım geliyor. Bu nedenle kullanıcı arayüzü tasarımı yani Ui Design devreye giriyor ve verimliliği arttırmakta önemli bir etken oluyor. Bu nedenle estetik ve görsel öğelerin dışında sitenin veya uygulamanın yanıt süresinden tutun da içindeki içeriğe kadar pek çok ayrıntı Ui Design konusu olarak ele alınmaktadır. Kullanıcı arayüzü ve etkileşimi platformun hedeflerine ulaşmayı mümkün kılacak temel bileşenler olarak ele alınmalıdır.
İyi Bir Kullanıcı Arayüzü Tasarımı yani User interface Design Hangi Bileşenlerden Oluşur?
Platformunuzun başarılı bir ivme yakalaması için iyi bir kullanıcı arayüzü tasarımı önemlidir. Bunun için de hem görsel tasarım hem arayüz etkileşim tasarımı hem de içerik kısmının doğru şekilde tasarlanması gerekir. Sitenin nasıl gözüktüğünü ortaya koyan renkler, yerleşimler ve fontlar önemli bir bileşendir. Ayrıca kullanıcıların sistemle kurduğu etkileşim ve bu deneyimi zenginleştirecek tasarımdaki arayüz de UI Desing için önemli bir bileşendir. Çünkü deneyime dayalı sorunlar önceden tespit edilmiş ve kullanım maksimum performansa çıkarılmıştır. Son önemli bileşen ise içeriğin doğru şekilde hazırlanmış olması ve ulaşılabilirlik açısından doğru etiketlerle işaretlenmiş olması gelir.
UI ve UX Arasındaki Benzeşen ve Ayrışan Noktalar Nelerdir?
User Experience yani UX, UI yani User Interface kavramını da kapsamaktadır. Bu nedenle birbiriyle benzeşen ve ayrışan noktaları da bulunur. UX konuyu en geniş haliyle ele alır ve kullanıcı deneyimine ait her parçayı içinde barındırırken ui bu işin özellikle tasarım kısmını ifade eder. UX hazırlanacak tasarımın en faydalı, en kolay ve en iyi şekilde hazırlanmasını sağlayacak kullanıcı deneyimi tabanında ilerlerken ui design da bu prensiplerle örtüşse de temelinde tasarım yer almaktadır.
Sonuç olarak grafik tasarım veya dijital alanlarda birbirinden ayrılmaz iki önemli kavram olan UX ve UI kullanıcıya hem hızlı hem de işlevsel bir sonuç yaratan görseli de son derece güçlü ve başarılı bir tasarımın önemli prensipleridir.
Bir ajansta Dijital Pazarlama Yöneticisi olan Haldun Gazitepe, Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunudur. Kariyerine pazarlama uzmanı olarak olarak başlamıştır. Çalışma hayatına devam ederken dijital pazarlamaya ilgi duymuş ve kendini bu alanda geliştirmiştir. Üç yıllık geleneksel pazarlama serüveninin ardından 6 yıldır dijital pazarlama sektöründe kariyerine devam etmektedir. En büyük tutkusu yelkenli olan Haldun Gazitepe, köpeği Şanslı ile her gün yürüyüşe çıkar.