Pazarlama kurumların, işletmelerin ya da farklı kuruluşların ürünlerini ve hizmetlerini ticarete konu edindirmek amacıyla kullandığı yöntemlerin tamamı olarak ifade edilebilir. Pazarlama hizmetlerinin sunulmasında incelemeler, planlama çalışmaları ve faaliyete geçme aşamalarına dikkat edildiğinde başarılı bir süreç yerine getirilmiş olacaktır. Bu nedenle başarılı bir pazarlama hizmeti “Ne üretirsem onu satarım.” şeklindeki klasik pazarlama anlayışının ilerisinde olmalıdır. Klasik pazarlamada yer alan ürün üretme ve satma stratejisi yanında piyasa araştırmaları, analizler ve uygun bir planlama ile koordineli bir şekilde marka değeri artırılabilir.
Pazarlama Nasıl Gelişmiştir?
Pazarlama faaliyetleri insanlığın varlığından itibaren ortaya çıkan temel uğraşlar arasında yer alır. Ancak pazarlama teknikleri ve yöntemleri sürekli bir şekilde gelişerek ilerleme kaydetmiştir. Pazarlama faaliyetleri içerisine farklı şekillerde olumsuz çağrışım içeren kavramlar yerleştirmiştir. Bu durum halen devam ediyor gibi görünse de modern pazarlama ile pazarlama ve ticaret kavramları farklı bir boyut kazanmıştır. Özellikle modern anlayışın pazarlamaya dahil edilmesi ile klasik yaklaşım içinde yer alan sadece üretme ve satma anlayışı yerine tüketici değeri ve tüketici katılımı gibi anlayışlar dahil olmuştur. Pazarlamanın klasik bir anlayıştan modern anlayışa doğru gelişimi şu şekilde gerçekleşmiştir:
Pazarlamada Üretim Anlayışı Nedir?
Bu pazarlama anlayışı “Ne üretirsem onu satarım.” temel düşüncesiyle hareket eder. Bu anlayışta tüm ürün üreticileri arz talebi yaratır görüşünü temele alarak ürünlerini geliştirir. Bu anlayış ile mühendislik ve üretim alanında yer alan yönetici kadrolar pek çok işletmede aktif bir rolde bulunmuştur.
Üretim anlayışının en önemli örneklerinden birisi Fordizm yaklaşımıdır. Bu yaklaşım seri bir şekilde ürün ortaya koymayı ve fabrikasyon üretimini temele alır. Seri üretim için müşterilerin talepleri ve istekleri çok fazla dikkate alınmadan hızlı bir şekilde daha fazla ürün ortaya konulmaya çalışılır. Bu üretim yönteminde belirlenmiş olan standartlara uygun bir biçimde tek tip üretim yapılır. Kullanıcılar bir sorunla karşılaşmadığı sürece herhangi bir değişiklik gerekli görülmez. Bu nedenle de aynı modelde üretim yapmaya devam edilir. Herhangi bir yenilik ve değişim üzerinde durulmaz. Bu anlayışla Fordizm bir klasik pazarlama üretimi yapar.
Pazarlamada Ürün ve Satış Anlayışları Nelerdir?
Ürün anlayışı işlevi yüksek, oldukça kaliteli ve yüksek performans sağlayabilecek ürün geliştirmeye odaklanır. Bu yaklaşım da tüketiciden çok ürüne odaklanır. Satış anlayışı ise ürün ya da üretim üzerine değil daha çok satış üzerine odaklanır. Eldeki ürünleri hızlı bir şekilde pazarlamak temel tekniktir. Bu nedenle de reklamlar ve birebir satış teknikleri daha çok gelişmiştir. Ancak bu anlayışta satışta gerçek olmayan ifadelere ve satış stratejilerine yer veriliyor. Aynı zamanda tüketicileri aldatabilecek pek çok durum da meydana gelmiştir. Bu stratejiler modern pazarlama anlayışının oldukça gerisinde olan yaklaşımlar olarak bilinir.
Modern Pazarlama Anlayışı ve Getirileri Nelerdir?
Modern pazarlama bu sürece daha sistematik bir bakış açısıyla ve planlı bir şekilde yaklaşır. Modern pazarlamada tüketici temel öğelerden biri olarak görülür. Tüketicilerin eğilimleri, istekleri, alışverişte kullandığı yöntemler dikkate alınır. Ancak müşteri ile birlikte ürün de oldukça sistematik unsurlara sahip olmalıdır.
Pazarlamada benimsenmesi gereken temel unsurlar arasında 4P olarak bilinen ürün, fiyat, dağıtım ve iletişim unsurlarına dikkat edilmesi gereklidir. Pazarlamanın sistematik ve bilimsel bir şekilde ilerleyebilmesi için temel öğretiler arasında bulunan 4P ve 4C unsurlarına dikkat edilmesi gerekir. 4P stratejisi daha çok pazarlama süreci ile ilgilenirken 4C stratejisi tüketici odaklı bir pazarlama yaklaşımıyla ilerler.
Modern pazarlama içerisinde yer alan 4P stratejisi şu şekilde ifade edilebilir:
- Product/Ürün Unsuru: Pazarlanacak olan ürünlerin biçimleri, isimleri ve taşıdığı temel nitelikler ile ürünün üretim süreçlerini ifade eden temel süreçleri oluşturur.
- Price/Fiyat Unsuru: Üretilen ürünlerin piyasaya koşulları içinde rekabet edebilmesi için en iyi şekilde planlanması ve satışa sunulması sürecini ifade eder.
- Place/Konum Unsuru: Ürünlerin dağıtılmasında kullanılacak olan kanalların ve alanların belirlenmesi sürecini ifade eder.
- Promotion/İletişim Unsuru: Pazara sunulacak olan ürün için iletişim etkinliklerinin yapılması gerektiğini gösterir. Promosyonlar, reklamlar ve ilişkiler bu unsurla ilgilidir.
Pazarlama sürecinin 4C unsurları ise şu şekildedir:
- Customer Bakü/Tüketici Değeri Unsuru: Tüketici için işlevsel ve değerli olan bir ürün ile çözüm sunmayı amaç edinen unsurdur.
- Customer Cost/Tüketici Maliyeti Unsuru: Ürünlerin tüketiciye en uygun fiyatlarla sunulması unsurudur.
- Customer Convensience/Kolaylık Unsuru: Tüketici kolaylıkla bir ürüne ulaşabilmelidir.
- Customer Communication/Tüketici İletişimi: Tüketici ile en iyi ve empatik bir yaklaşımla pazarlamanın yapılmasını ifade eder. Tüketici ile iletişimde doğru kanallar ve yöntemler seçilerek tüketici geri dönüşleri ürünlere yansıtılmalıdır.
- Modern Pazarlama içinde yer alan 4P stratejisi süreç planlama üzerinde dururken 4C stratejisi tüketici odaklı yapısıyla dikkat çeker. Bu nedenle hem ürün hem de tüketici odaklı yaklaşım “Ne üretirsem onu satarım.” anlayışından oldukça farklı bir pazarlama yöntemi olarak görülüyor. Günümüzde hem tüketici hem de ürün odaklı olan ve gelişmiş teknolojik içeriklere yer veren pazarlama stratejisi başarı kazanacaktır.
Pazarlamanın 4P’si yazımıza da göz atmayı ihmal etmeyin.
Bir ajansta Dijital Pazarlama Yöneticisi olan Haldun Gazitepe, Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunudur. Kariyerine pazarlama uzmanı olarak olarak başlamıştır. Çalışma hayatına devam ederken dijital pazarlamaya ilgi duymuş ve kendini bu alanda geliştirmiştir. Üç yıllık geleneksel pazarlama serüveninin ardından 6 yıldır dijital pazarlama sektöründe kariyerine devam etmektedir. En büyük tutkusu yelkenli olan Haldun Gazitepe, köpeği Şanslı ile her gün yürüyüşe çıkar.