İnternet ortamında yaptığınız her hareketin kaydediliyor olduğu günümüzde, internet üzerinde attığınız her adım dijital ayak izinizi oluşturuyor. Kullandığınız tüm internet erişimi olan cihazlar sayesinde gittiğiniz yerler, görüştüğünüz insanlar hatta kullandığınız markalar dahi dijital veriler halinde kayıt altına alınıyor.
Bu kayıtlar çoğu zaman sistemlerin işlevselliğine hizmet ediyor ancak genel olarak size ait profilin belirlenmesi ve izlenmesini de mümkün hale getiriyor. Bu durumu ifade eden bir terim olan Dijital ayak izi hakkında her şeyi bu yazımızda ele alıyoruz. Dijital ayak izi nedir, dijital ayak izi ve itibar yönetimi, dijital ayak izini azaltmak için neler yapabilirsiniz gibi konuları en anlaşılır haliyle masaya yatırıyoruz. Sizin için derlediğimiz Dijital Ayak izi Nedir? Dijital Ayak İzini Azaltmak İçin Tavsiyeler başlıklı bu yazımızı okuduktan sonra alacağınız tedbirlerle daha az izlenebilen bir internet kullanıcısı olabilirsiniz…
Dijital Ayak İzi (Digital Footprint) Nedir?
İnternet ortamında yaptığınız her şeyin başkaları tarafından rahatlıkla kullanılabilecek veriler bırakmasına Dijital Ayak İzi denir. Bunu çoğu zaman takip ettiğimiz internet siteleri, kullandığımız uygulama ve sosyal platformlar aracılığıyla bırakır ve farkında bile olmayız. Ancak istemediğimiz verileri ardımızda bırakmamak için bunu kontrol etmek gerektiğini de unutmamalıyız.
Konunun önemli olma sebeplerinin başında, dijital ayak izinin kendiliğinden kaybolmuyor olması geliyor. Bunun farkında kullanıcılar olmak ise dijital ayak izini azaltabilmenin ilk yolu. Yaptığınız, yayınladığınız veya çevrimiçi yayınladığınız herhangi bir şeyin kalıcı olarak saklanabileceğini ve silinemeyeceğini bilerek hareket etmeyi prensip edinmek güvenlidir. Bu sayede ilerde size sorun çıkarabilecek bir veriyi daha en başından engelleyebilirsiniz.
Dijital Ayak İzi Neden Önemlidir?
Dijital ayak izi, internet kullanırken arkanızda bıraktığınız elektronik kırıntıların izidir. Bıraktığınız bu izi dikkatli bir şekilde yönetmek de gerçekten önemlidir. Çünkü yıllar önce paylaştığınız bir veriyi, siz unutsanız bile internet unutmayacaktır. İlerleyen dönemlerde sizin ve belki de hiç tanımadığınız internet kullanıcılarının karşısına çıkacağını bilerek interneti kullanmanız gerekir.
Çevrimiçi paylaştığınız tüm bilgiler, kişisel etkinliklerinizi ve ilgi alanlarınızı belirlemek amacıyla kullanılabilir. Bu bilgileri kimlerin görebileceğini hesaplayarak yaptığınız paylaşımların bile başkaları tarafından kopyalanarak güvensiz şekilde yayınlanmayacağını bilemezsiniz. Bu nedenle herhangi bir bilgiyi internete koymadan önce biraz fazlaca düşünmek size fayda sağlayabilir. Çevrimiçi yayınladığınız şeylerin kontrolünün artık sizde olmayacağını asla unutmamalısınız.
Dijital Ayak İzinin Oluşturduğu Riskler Nelerdir?
İnternet veya çevrimiçi cihaz ve uygulamaların kullanımı sırasında ortaya çıkan dijital ayak izi sizin için ne tip riskler oluşturur? Gelin bu konuya biraz daha yakından bakalım ve konunun yaratabileceği en yaygın sorunları gözden geçirelim:
- Ardınızda bıraktığınız veriler nedeniyle çevrimiçi zorbalığa veya tacize maruz kalabilirsiniz. Size ait kişisel veriler ve bilgiler kuralsız şekilde kullanılabilir. Paylaşılabilir, izniniz dışında yayılabilir. Hangi ortamlarda paylaşıldığını dahi takip etmeniz kolay olmaz.
- Tarafınızdan yayınlanan görsel veya video gibi paylaşımlar üzerinde oynanarak kötüye yorulacak hale getirilebilir. Veya görüntüler ve kelimeler, etrafta dolaşırken yanlış yorumlanabilir ve değiştirilebilir. Size ait olmayan, tahrifata uğramış bu ögelerle şantaja uğramanız bile söz konusu olabilir.
- Kişisel verileriniz cep telefonu, adres, e-mail veya iş ve ev adresi gibi bilgileriniz kayıt altına alınarak ticari amaçla başkalarına ulaştırılabilir. İstenmeyen telefonlar, sürekli gelen spam mailler, iş ortamınızı tehdit edecek ziyaretler gibi sonuçlarıyla bu durum sizin için kabus haline gelebilir.
- İş ve prestij kaybetmenize neden olacak bilgilerinizin paylaşımına maruz kalabilirsiniz. Paylaştığınız her şey işvereninizi desteklememiş olabilir. Zaman içinde değişen bakış açınız, fikir ve bilginiz kısacası bugünkü siz; eski paylaşımlarınızın gölgesinde kalabilir.
- Samimi arkadaş grubunuz içinde paylaştığınız bir özel veriniz başkalarının da görüşüne sunulabilir. Sosyal ve dijital itibarınız bundan zarar görebilir.
Dijital Ayak İzi ve İtibar Yönetimi
Çevrimiçi olarak oluşturulan her şeyin kopyalanabildiği ve bir anda binlerce kişiye ulaşabildiği bir dünyada itibar yönetimi için çok daha özenli ve dikkatli olmak gerektiğinin altını çizmeliyiz. İnternette yapılan paylaşımların yarattığı iş birliği, sosyal ortamların zenginleştirilebilmesi gibi faydaların yanı sıra bu durumun herkes için bir risk yarattığını da göz ardı etmemek gerekiyor. Özellikle gençlerin anlık tepkilerle paylaşımlarını hızla yaptıklarını ve olayı çok irdelemediğini söylemek mümkün. Tüm bunların üzerine başkalarının sizin hakkınızda yaptığı paylaşımları da kontrol edemeyeceğiniz gerçeğini ekleyince konunun hassasiyeti biraz daha anlaşılır hale gelebilir…
Dijital İtibar Nasıl Korunabilir?
Sosyal medya sitelerindeki gizlilik ayarları, başkalarının çevrimiçi yaşamınızda neler görebileceğini kontrol etmenize yardımcı olur, ancak sizi tamamen korumaz. Bu bilgi ışığında dijital ayak izinizin kontrol edilemez olduğu yanılgısına kapılmadan aşağıdaki basit tedbirlerle itibarınızı koruyabilirsiniz:
- Göndermeden veya yüklemeden önce paylaşacağınız içerik ile ilgili düşünecek vakit ayırın.
- Başkalarına çevrimiçi olarak size davranılmasını istediğiniz gibi davranın.
- Fotoğraflarınıza ve gönderilerinize yalnızca arkadaşlarınızın erişebilmesi için profilinizi özel olarak ayarlayın. Bu ayarları sık sık kontrol edin.
- Arkadaşlarınız tarafından etiketlenmiş fotoğraflarınızın direkt olarak paylaşılmasına izin vermeyin. Mutlaka göz atın ve rahatsız edici olanları kaldırın.
- Çevrimiçi bilgilerinizin sonsuza kadar orada olabileceğini ve potansiyel işverenler de dahil olmak üzere tanımadığınız kişiler tarafından görülebileceğini unutmayın.
- Kişisel bilgilerinizin size özel kalmasına önem gösterin.
Dijital Ayak İzi Nasıl Temizlenebilir?
Yaptığınız bir form kaydı, aldığınız ve gönderdiğiniz e-postalar, bunların ekleri, yüklediğiniz videolar veya görseller yani çevrimiçi olarak paylaştığınız her şey dijital ayak iziniz oluşturuyor. Sizinle ilgili ilgi alanlarınızın belirlemesinden tutun da günlük yaşam rutininize kadar her şeyin izlenip belirlenebileceği bu izleri düzenli bir şekilde taramalı ve temizlemelisiniz. Bu sayede veri korsanlarına ve ısrarla reklamlarını paylaşan markalara karşı bir bariyer oluşturmanız mümkün olabilir.
Tamamen temizlemek mümkün olmasa dahi büyük kısmını temizlemenize yardımcı olacak adımları sizler için derledik. Dijital itibarı korumak ile ilgili ipuçlarını da göz önünde bulundurarak bundan sonraki paylaşımlarınızda dijital izinizi azaltmayı da unutmamalısınız.
- Öncelikle tüm alışveriş, sosyal medya ve web hizmeti aldığınız platformlardaki hesaplarınızı silin. Platformun hesap silmeye izin vermediği durumlarda hesap içeriğinizi temizleyin, profil görselini ve iletişim bilgilerini değiştirerek hesabı devre dışı bırakın.
- Bilgisayarınızda izin verdiğiniz tüm çerezleri silin. Web sitelerinin sizi tanımak için izin istediği ve hatırlanmanın pratikliği yüzünden hemen verdiğimiz o izinleri sık sık temizlemeyi unutmayın.
- Veri toplamak için düzenlenmiş web sitelerine karşı dikkatli olun. Verilerinizi kaydederek satmak üzerine kurulmuş pek çok profil avcısı site olduğunu söylemek mümkün. Bu nedenle her siteye bilgilerinizi vermeyin, tüm linkleri tıklamayın.
- Kaydolduğunuz bülten listelerinden çıkarak abonelik postalarını iptal edin.
- Sosyal medya, blog veya forum platformlarında yaptığınız yorum ve yazıları silmeyi unutmayın.
- Web tarayıcılarının ve üçüncü taraf web sitelerinin çevrimiçi etkinliğinizi izlemesini engelleyebilecek bir Anti-Virüs programı edinin. Çoğu anti virüs programı çevrimiçi hizmetin veya web sitesinin size ait kişisel verileri kaydetmemesini ve dijital ayak izi bırakmamanızı sağlar.
- Google üzerinde bir arama yaparak geri kalan verileriniz kontrol edebilirsiniz. Bunlar arasında kaldırmak istediğiniz ayrıntıları tek tek ele alıp, ilgili platforma bildirerek kaldırılmasını talep edebilirsiniz.
Bir ajansta Dijital Pazarlama Yöneticisi olan Haldun Gazitepe, Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi mezunudur. Kariyerine pazarlama uzmanı olarak olarak başlamıştır. Çalışma hayatına devam ederken dijital pazarlamaya ilgi duymuş ve kendini bu alanda geliştirmiştir. Üç yıllık geleneksel pazarlama serüveninin ardından 6 yıldır dijital pazarlama sektöründe kariyerine devam etmektedir. En büyük tutkusu yelkenli olan Haldun Gazitepe, köpeği Şanslı ile her gün yürüyüşe çıkar.